Początki Nowej Zelandii

Wyspy Nowej Zelandii były ostatnimi zamieszkałymi wyspami wszystkich archipelagów Pacyfiku. Jako pierwsi przybyli tutaj Maorysi i to ich obecnie uważa się za rdzennych mieszkańców Nowej Zelandii. Pierwsi Maorysi dotarli do Nowej Zelandii około 1000 lat temu i najpierw zasiedlili Wyspę Północną, a z czasem następne tworząc społeczeństwo plemienne. Przypłynęli łodziami z mitycznej i nieznanej krainy Hawaiki. Nie da się jej znaleźć na mapie i nie wiadomo gdzie się ona dokładnie znajduje, ale ze względu na duże podobieństwo ich języka i kultury do języka i kultury mieszkańców Wysp Cooka, Hawajów i Tahiti uważa się, że Maorysi przybyli na wyspy nowozelandzkie z wyspy lub grupy wysp polinezyjskich na południowym Pacyfiku. Najprawdopodobniej była to planowana i świadoma migracja z ich strony gdyż wiadomo, że wielokrotnie wracali na Hawaiki i przypływali znowu.

Według opowieści maoryskich, pierwsi Maorysi przypłynęli do Nowej Zelandii na siedmiu olbrzymich łodziach do nawigacji wykorzystując jedynie gwiazdy i prądy oceaniczne. Dowódca łodzi, która dopłynęła  do wybrzeży Nowej Zelandii jako pierwsza, Maorys o imieniu Kupe uważany jest za odkrywcę Aotearoa czyli Kraju Długiej Białej Chmury (taka jest nazwa Nowej Zelandii w tłumaczeniu z języka maoryskiego). Za nim przez następnych kilkaset lat przypływały kolejne łodzie i kolejni Maorysi zasiedlali różne części Wyspy Północnej i Południowej.

Maorysi w nowym kraju  trudnili się rolnictwem, łowiectwem, rybołówstwem i zbieractwem. Na co dzień uprawiali ziemię, zarówno miejscowe warzywa jak i gatunki przywiezione ze sobą z Polinezji np. słodkie ziemniaki,  jedli korzenie i owoce leśne. Polowali na tutejsze gatunki zwierząt, w tym na największego ptaka na świecie - moa (obecnie gatunek wymarły). Z lnu wyplatali koszyki do noszenia żywności i wyrabiali sieci rybackie. Przed przybyciem Europejczyków wyspy zamieszkiwały liczne plemiona Maorysów, które nierzadko prowadziły wojny między sobą. Podczas konfliktów posługiwali się różnymi rodzajami broni tradycyjnej np. taiaha lub mere - obecnie można zobaczyć je podczas maoryskich ceremonii takich jak np. wero (wyzwanie). Maoryscy wojownicy zasłynęli jako bardzo waleczni i nieustraszeni.  

Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do wysp nowozelandzkich w 1642 roku był  holenderski żeglarz Abel Tasman, ale ze względu na wojowniczo nastawionych Maorysów zrezygnował z prób poznania kraju. Następnym Europejczykiem, któremu udało się ponownie dopłynąć  do Nowej Zelandii w 1769 roku był brytyjski żeglarz i podróżnik James Cook. Zbadał te tereny, Brytyjczycy zainteresowali się nimi i z czasem rozpoczęli kolonizację. Pierwszymi osadnikami w Nowej Zelandii byli łowcy fok i wielorybów (pod koniec  18-tego wieku wyspy były ważną bazą wielorybniczą) oraz brytyjscy misjonarze. Docierali tu też kupcy i handlarze wymieniający z Maorysami miejscowe dobra na ubrania, broń i inne produkty. Z czasem napływało coraz więcej osadników, w większości byli to brytyjscy skazańcy i przestępcy uciekający przed wymiarem sprawiedliwości, dlatego rząd brytyjski zdecydował się wynegocjować formalną umowę z wodzami plemion maoryskich na mocy której Nowa Zelandia stała się kolonią brytyjską. Został przygotowany dokument w języku angielskim i następnie przetłumaczony na język maoryski. I tak w 1840 roku podpisany został Traktat Waitangi pomiędzy przedstawicielami brytyjskiej korony i lokalnych plemion Maorysów. W tych czasach wyspy zamieszkiwało 125 tys. Maorysów i 2 tys. brytyjskich osadników. Miejsce gdzie podpisano Traktat jest dzisiaj popularną atrakcją turystyczną  (Bay of Islands, Wyspa Północna). Od tego momentu 6 lutego każdego roku (dzień podpisania Traktatu) jest świętem narodowym (tzw. Waitangi Day).

Traktat wzbudzał liczne kontrowersje przez wiele lat. Ze względu na nieporozumienia w interpretacji niektórych zapisów Traktatu (korzystnego dla Maorysów), czy braku chęci ich respektowania ze strony brytyjskiej, problemów  przy tłumaczeniu, kolejne rządy brytyjskie utrzymywały, że Traktat daje im całkowitą władzę nad Maorysami i ich ziemią często przesiedlając ich na gorsze tereny, a z kolei Maorysi  byli przekonani, że podpisując Traktat dali Brytyjczykom zaledwie pozwolenie na korzystanie ze swojej ziemi i zasobów. Dochodziło na tym tle do licznych buntów antybrytyjskich, gwałtownych konfliktów  i otwartych wojen, ostatecznie Maorysi ponieśli dotkliwą klęskę, spór wygrali Brytyjczycy i proces przesiedlania był kontynuowany.  Ze względu na łamanie praw gwarantowanych Maorysom na mocy Traktatu Waitangi w 1975 roku powołano Trybunał w Waitangi, który rozstrzyga  różne kwestie sporne zgłaszane przez Maorysów i w wielu przypadkach zarządził odszkodowanie na ich korzyść. Pomimo iż nieporozumienia wokół Traktatu Waitagi trwają do dnia dzisiejszego, jest on  uważany za początek Nowej Zelandii jako państwa. Oryginalny dokument można zobaczyć w archiwum w Wellington.